ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ

ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱨᱟᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱷᱚᱱ
Jump to navigation Jump to search
ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ
ਪੰਜਾਬੀپنجابی
Punjabi example.svg
The word "Punjabi" written in Shahmukhi (Nast'aliq style), Gurmukhi
ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱮᱞᱟᱠᱟ
ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟ
᱑᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ, ᱞᱟᱦᱟᱱᱫᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ[᱑]
ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ
ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤᱼᱟᱨᱚᱵᱤᱠ)
ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ (ᱵᱽᱨᱟᱢᱦᱤ)[᱓]
ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱵᱽᱨᱮᱭᱤᱞ (ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ)
ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱚᱨᱤ[᱔]
ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱱᱚᱛ
ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱮᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ
 ᱥᱤᱧᱚᱛ (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱰ, ᱫᱤᱞᱞᱤ, ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ, ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱹᱱ
 ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱳᱰ
ISO 639-1 pa
ISO 639-2 pan
ISO 639-3 pan – inclusive code
Individual codes:
bhd – Bhadrawahi
bht – Bhattiyali
kfs – Bilaspuri
cdh – Chambeali
cdj – Churahi
doi – Dogri
dgo – Dogri (proper)
gbk – Gaddi (Bharmauri)
kjo – Harijan Kinnauri
hii – Hinduri
jat – Jakati
jns – Jaunsari
hno – Northern Hindko
xnr – Kangri
xhe – Khetrani
kfx – Kullu Pahari
doi – Lahnda
bfz – Mahasu Pahari
mjl – Mandeali
pnb – Pahari-Potwari
pgg – Pangwali
skr – Saraiki
srx – Sirmauri
hnd – Southern Hindko
pnb – Western Punjabi
ᱜᱽᱞᱚᱴᱴᱚᱞᱚᱜᱽ panj1256  Punjabi[᱕]
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ 59-AAF-e
Punjabi Indo Aryan.png
Areas (red) where Punjabi is the native language, compared to all Indo-Aryan languages (dark grey)
This article contains IPA phonetic symbols. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbols instead of Unicode characters. For an introductory guide on IPA symbols, see Help:IPA.

ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ /pʌnˈɑːbi/[᱖] (ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ: پنجابی paṉjābī; ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ: ਪੰਜਾਬੀ pañjābī)[᱗] ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱠᱚᱨᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱮᱫᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱘][᱙] ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱱᱰᱚ-ᱤᱣᱨᱚᱯᱤᱭᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱹᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱤᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱑᱐][᱑᱑][᱑᱒][᱑᱓] ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫᱼᱟ ᱾[᱑᱔] ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱟ ᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ[᱑᱕] ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯ-ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱢᱤᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ (US) ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱑᱖] ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱑᱗][᱑᱘] ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱚᱵᱽ, ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ (US), ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾

ᱡᱚᱜᱚᱼᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟ ᱡᱚᱚᱼᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱡᱷᱤ, ᱫᱚᱣᱟᱵᱤ, ᱢᱚᱞᱣᱟᱭ, ᱯᱚᱣᱟᱫᱷᱤ, ᱯᱚᱛᱷᱚᱦᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱩᱞᱛᱟᱱᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱤᱱᱰᱚ-ᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱚᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (ᱩᱯᱼᱯᱟᱹᱥᱤ) ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱷᱟᱨᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾[᱑᱙][᱒᱐] ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱚᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱮᱨᱥᱚᱱ ᱚᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ ᱵᱟᱝᱢᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱜᱚᱼᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱴ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱛᱷᱟᱱ, ᱥᱟᱝ ᱱᱟᱹᱭ ᱟᱲᱮ (ᱥᱤᱱᱫᱷᱩ ᱩᱯᱚᱛᱭᱚᱠᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫᱼᱟ ᱾


ᱱᱟᱜᱟᱢ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱨᱚᱱᱚᱲ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱥᱟᱫᱷᱟᱬᱚᱱ ᱞᱳᱜᱳ ᱨᱮ ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱾

ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱚᱞᱟ ᱾ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱨᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ[᱒᱑][᱒᱒] ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ, ᱥᱤᱠᱷ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱨᱚᱦᱚᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤᱼᱟᱨᱚᱵᱤᱠ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱨᱫᱩ ᱪᱤᱠᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱠᱚ ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱼᱟ[᱒᱓]

ᱥᱮᱢᱯᱮᱞ ᱚᱞ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱢᱯᱮᱞ ᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾

ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ

ਲਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹੌਰ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿਆਸੀ, ਰਹਤਲੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਹੌਰ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ|

 

ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ

لہور پاکستانی پن٘جاب دا دارالحکومت ہے۔ لوک گݨتی دے نالؕ کراچی توں بعد لہور دوجا سبھ توں وڈا شہر ہے۔ لہور پاکستان دا سیاسی، رہتلی اتے پڑھائی دا گڑھ ہے اتے، اسے لئی ایہ نوں پاکستان دا دل وی کیہا جاندا اے۔ لہور راوی دریا دے کنڈھے تے وسدا اے۔ اسدی لوک گݨتی اک کروڑ دے نیڑے اے۔

 

Transliteration

lahaur pākistānī panjāb dī rājtā̀ni/dārul hakūmat ài. lok giṇtī de nāḷ karācī tõ bāad lahaur dūjā sáb tõ vaḍḍā šáir ài. lahaur pākistān dā siāsī, rátalī ate paṛā̀ī dā gáṛ ài te ise laī ínū̃ pākistān dā dil vī kihā jāndā ài. lahaur rāvī dariā de káṇḍè te vasdā ài. isdī lok giṇtī ikk karoṛ de neṛe ài.

 

IPA

[ləɔːɾᵊ paːkɪstaːniː pənd͡ʒaːbᵊ diː ɾaːd͡ʒᵊtàːni: / daːɾəl hʊkuːmət ɦɛ̀ː ‖ lo:kᵊ ɡɪɳᵊtiː de naːlᵊ kəɾaːt͡ʃiː tõ: baːədᵊ ləɦɔːɾᵊ duːd͡ʒaː sə́bᵊ tõ: ʋəɖːaː ʃəɦɪɾ ɦɛ̀ː ‖ ləɔːɾᵊ paːkɪstaːnᵊ daː sɪaːsiː | ɾə́ɦtəliː əte: pəɽàːiː daː ɡə́ɽ ɦɛ̀ː əte: ɪse: ləiː ɪ́ɦnū̃ paːkɪstaːnᵊ daː dɪlᵊ ʋiː kɪɦaː d͡ʒa:ndaː ɛ̀ː ‖ ləɔːɾᵊ ɾaːʋiː dəɾɪa: de: kə́ɳɖe: te: ʋəsᵊdaː ɛ̀ː ‖ ɪsᵊdiː lo:kᵊ ɡɪɳᵊtiː ɪkːᵊ kəɾo:ɽᵊ de: ne:ɽe: ɛ̀ː ‖]

 

ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ

ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ, ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱦᱚᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱨᱟᱵᱷᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱴᱤ ᱜᱟᱱ ᱾

ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱪᱟᱨᱪᱟ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ[ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

  1. "Världens 100 största språk 2010" (The World's 100 Largest Languages in 2010), in Nationalencyklopedin
  2. "Punjabi". languagesgulper.com. Retrieved 29 ᱢᱟᱨᱪ 2015. 
  3. "Census of India: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues –2001". 
  4. "Census of India: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues –2001". Censusindia.gov.in. Retrieved 2016-02-02. 
  5. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Panjabi". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  6. Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook, Edinburgh
  7. Kachru, Braj B.; Kachru, Yamuna; Sridhar, S. N. (27 ᱢᱟᱨᱪ 2008). Language in South Asia. Cambridge University Press. p. 128. ISBN 978-1-139-46550-2. Retrieved 24 ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ 2014. Sikhs often write Punjabi in Gurmukhi, Hindus in Devanagari, and Muslims in Perso-Arabic. 
  8. "Världens 100 största språk 2010". Nationalencyklopedin (in Swedish). 2010. Retrieved 12 ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ 2014.  Unknown parameter |trans_title= ignored (help)
  9. "What Are The Top 10 Most Spoken Languages In The World?". 
  10. Barbara Lust, James Gair. Lexical Anaphors and Pronouns in Selected South Asian Languages. Page 637. Walter de Gruyter, 1999. ISBN 978-3-11-014388-1.
  11. "Punjabi language and the Gurmukhi and Shahmuhi scripts and pronunciation". Omniglot.com. Retrieved 2012-08-03. 
  12. Phonemic Inventory of Punjabi ᱪᱷᱟᱸᱪ:Wayback
  13. Geeti Sen. Crossing Boundaries. Orient Blackswan, 1997. ISBN 978-81-250-1341-9. Page 132. Quote: "Possibly, Punjabi is the only major South Asian language that has this kind of tonal character. There does seem to have been some speculation among scholars about the possible origin of Punjabi's tone-language character but without any final and convincing answer..."
  14. "Pakistan Census". Census.gov.pk. Retrieved 2014-01-04. 
  15. Census of India, 2001: population of Punjab by religion. Censusindia.gov.in. Retrieved 2012-01-18.
  16. "2011 Census: Main language (detailed), local authorities in England and Wales" (XLS). ONS. Retrieved 27 ᱮᱯᱨᱤᱞ 2013. 
  17. [᱑], Census Profile – Province/Territory
  18. [᱒], 2006 Census of Canada: Topic-based tabulations|Detailed Mother Tongue (103), Knowledge of Official Languages
  19. Masica 1991:25
  20. Burling 1970:chapter on India
  21. Bhatia 2008, p. 128.
  22. Bhardwaj 2016, pp. 12–13.
  23. Shackle 2003, p. 594.