Jump to content

ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ

ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ, ᱨᱟᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱷᱚᱱ
(ᱤᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱪᱩᱨ ᱦᱮᱡᱠᱟᱱᱟ)
ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ
ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ
ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱥ
Clockwise from top left: All Saints Cathedral, Khusro Bagh, the Allahabad High Court, the New Yamuna Bridge near Sangam, the skyline of Civil Lines, the University of Allahabad, Thornhill Mayne Memorial at Alfred Park and Anand Bhavan
ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ is located in India
ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ
ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ
ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ
Coordinates: 25°27′N 81°51′E / 25.450°N 81.850°E / 25.450; 81.850Coordinates: 25°27′N 81°51′E / 25.450°N 81.850°E / 25.450; 81.850
ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱤᱧᱚᱛ
ᱯᱚᱱᱚᱛᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ
ᱠᱷᱚᱸᱰᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ
ᱦᱚᱱᱚᱛᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ
ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ
  ᱞᱮᱠᱟᱱᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
  ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ
  ᱢᱮᱭᱚᱨᱟᱵᱷᱤᱞᱟᱥᱟ ᱜᱩᱯᱴᱟ (BJP)
  ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱱᱚᱨᱥᱚᱝᱡᱚᱭ ᱜᱚᱭᱟᱞ[]
  ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱲᱚᱥᱵᱷᱟᱱᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱜᱚᱥᱣᱟᱢᱤ
  Inspector General, Allahabad Rangeᱠᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱯᱨᱚᱛᱟᱯ ᱥᱤᱝ[]
  Senior Superintendent of PoliceSarvashresth Tripathi[]
ᱮᱨᱤᱭᱟ [][]
  ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱥ365 ᱠᱤᱢᱤ (141 ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱟᱭᱤᱞ)
ᱩᱥᱩᱞ98 ᱢᱤᱴᱚᱨ (322 ᱯᱷᱩᱴ)
ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ(᱒᱐᱑᱑)[][][]
  ᱢᱮᱴᱨᱚᱯᱚᱞᱤᱥ᱑,᱕᱓᱖,᱒᱑᱘
  ᱫᱷᱟᱹᱲ ᱮᱞ᱓᱖ ᱟᱱᱟᱜ
  ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ4200/ᱠᱤᱢᱤ2 (11000/ᱜᱟᱺᱴ ᱢᱟᱹᱭᱤᱞ)
  ᱢᱟᱦᱟᱱᱟᱜᱟᱨ[]᱒,᱒᱘᱐,᱙᱒᱙
  ᱢᱮᱴᱨᱚ ᱨᱮᱸᱠ᱔᱐ ᱟᱱᱟᱜ
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
  ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱦᱤᱱᱫᱤ[]
  ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱩᱨᱫᱩ
  ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹᱚᱣᱫᱷᱤ[᱑᱐]
IST (ᱭᱩᱴᱤᱥᱤ+᱐᱕:᱓᱐)
ᱯᱤᱱ ᱠᱳᱰ᱒᱑᱑᱐᱐᱑-᱑᱘
ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ+᱙᱑-᱕᱓᱒
ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱨᱤᱡᱤᱥᱴᱨᱤUP-70
ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ᱘᱕᱒ /᱑᱐᱐᱐
ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴOfficial district website

    ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱚᱠᱚᱭ ᱫᱚ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱑᱑][᱑᱒][᱑᱓][᱑᱔] ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱼ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱼ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱨᱴ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱹᱱ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱭ ᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱜᱮᱞᱯᱮ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱯᱮᱜᱮᱞ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱑.᱕᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾[᱑᱕][᱑᱖][᱑᱗] ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱔᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ [᱑᱘][᱑᱙] ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱷᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱜᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ (ᱱᱚᱭᱮᱰᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ) ᱟᱨ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱒᱐] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱨᱚᱲ ᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾

    ᱜᱟᱝᱱᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱭᱚᱢᱩᱱᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱝᱜᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱟᱜᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱛᱮ "ᱟᱞᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ" (ᱯᱨᱚ-, "ᱞᱟᱦᱟ-" + ᱭᱟᱡᱽ-, "ᱟᱞᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ") ᱾[᱒᱑] ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱵᱨᱚᱦᱢᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱤᱣᱤ (ᱭᱟᱜᱽ, ᱭᱟᱡᱱᱟ) ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾[᱒᱒][᱒᱓]

    ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ "ᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱟᱝᱱᱟᱹᱭ ᱟᱨ ᱭᱟᱢᱩᱱᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱮ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱤᱫ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱥᱣᱚᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱧᱟᱯᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱮᱦᱮᱧ, ᱛᱨᱤᱵᱮᱬᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱢ (ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱥᱚᱝᱜᱚᱢ) ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾

    ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ (ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ: ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱟᱨᱟᱡᱟ), ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱢᱚᱬᱮ ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱟ", ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱟᱱ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱝᱜᱚᱢ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱝᱜᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱜᱮᱭᱟ ᱾[᱒᱔]

    ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱥᱚᱝ ᱱᱟᱜᱟᱢ
    ᱥᱮᱨᱢᱟᱦᱚᱲ.±%
    1820᱒᱐,᱐᱐᱐    
    1865᱑᱐᱕,᱙᱐᱐+429.5%
    1871᱑᱔᱓,᱗᱐᱐+35.7%
    1881᱑᱔᱘,᱕᱐᱐+3.3%
    1891᱑᱗᱕,᱒᱐᱐+18.0%
    1901᱑᱗᱒,᱐᱓᱒−1.8%
    1911᱑᱗᱑,᱖᱙᱗−0.2%
    1921᱑᱕᱗,᱒᱒᱐−8.4%
    1931᱑᱗᱓,᱘᱙᱕+10.6%
    1941᱒᱔᱖,᱒᱒᱖+41.6%
    1951᱓᱑᱒,᱒᱕᱙+26.8%
    1961᱔᱑᱑,᱙᱕᱕+31.9%
    1971᱔᱙᱐,᱖᱒᱒+19.1%
    1981᱖᱑᱖,᱐᱕᱑+25.6%
    1991᱗᱙᱒,᱘᱕᱘+28.7%
    2001᱙᱗᱕,᱓᱙᱓+23.0%
    2011᱑,᱑᱑᱒,᱕᱔᱔+14.1%
    2020᱑,᱕᱓᱖,᱒᱑᱘+38.1%
    Sources:[᱒᱕][᱒᱖][]

    ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱘᱒ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ (᱓᱒ ᱢᱤᱞ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱑,᱑᱑᱒,᱕᱔᱔ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱓,᱖᱐᱐/ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ (᱓᱕,᱐᱐᱐/ᱥᱚᱠᱟᱨ ᱢᱤᱞ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱒᱖][᱒᱗] ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱫᱚ ᱓᱖᱕ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ (᱑᱔᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱚᱱᱟ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱑,᱕᱓᱖,᱒᱑᱘ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱔,᱒᱐᱐/ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱟᱨ (᱑᱑,᱑᱐᱐/ᱥᱚᱠᱟᱨ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾[]

    ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ[᱒᱘]
    ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ
    ᱦᱤᱱᱫᱩ
    76.03%
    ᱤᱥᱞᱟᱢ
    21.94%
    ᱤᱥᱟᱹᱭ
    0.68%
    ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ
    1.35%
    ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱟᱴᱤᱧ

    ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ

    [ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]

    ᱦᱮᱡ ᱥᱮᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ

    [ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ | ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ]
    Long bridge, with its lights reflected in the water
    ᱤᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱯᱚᱞ

    ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱤᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ (IATA: IXD, ICAO: VEAB) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱮᱵᱽᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗.᱕ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧᱟ ᱟᱨ ᱤᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱢᱨᱳᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱛᱮ, ᱤᱞᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱩᱰᱟᱹᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱮᱞᱟᱭᱚᱸᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱤᱞᱟᱦᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱞᱟᱥᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱤᱱᱰᱤᱜᱚ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ, ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ, ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ, ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ, ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ, ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ ᱟᱨ ᱜᱚᱨᱟᱠᱷᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾[᱒᱙][᱓᱐] ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱟᱬᱚᱥᱤ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾[᱓᱑]

    1. "Shri Sanjay Goyal, IAS | District Prayagraj, Government of Uttar Pradesh | India". prayagraj.nic.in. Retrieved 25 March 2021.
    2. "Shri Kavindra Pratap Singh, IPS | District Prayagraj, Government of Uttar Pradesh | India". prayagraj.nic.in. Retrieved 25 March 2021.
    3. "Shri Sarvashresth Tripathi, IPS | District Prayagraj, Government of Uttar Pradesh | India". prayagraj.nic.in. Retrieved 25 March 2021.
    4. 1 2 3 4 "Prayagraj City". allahabadmc.gov.in. Retrieved 21 November 2020.
    5. "Allahabad". allahabadmc.gov.in (in ᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱡᱤ). Government of Uttar Pradesh. Archived from the original on 4 April 2018. Retrieved 26 March 2018.
    6. "Census 2011" (PDF). Census India. The Registrar General & Census Commissioner. Archived from the original (PDF) on 23 July 2013. Retrieved 25 June 2014.
    7. "Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above" (PDF). Census India. The Registrar General & Census Commissioner. Archived from the original (PDF) on 17 October 2013. Retrieved 25 June 2014.
    8. "2011 census of India".
    9. "52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India" (PDF). nclm.nic.in. Ministry of Minority Affairs. Archived from the original (PDF) on 25 May 2017. Retrieved 20 December 2018.
    10. "Awadhi". Ethnologue. Retrieved 7 May 2019.
    11. "Metropolitan Cities of India" (PDF). cpcb.nic.in. Archived from the original (PDF) on 23 September 2015. Retrieved 22 December 2020.
    12. Guidelines for Identifying Census Centres by Reserve Bank of India. Reserve Bank of India (Report). RBI Central Board, Government of India. Retrieved 21 March 2018.
    13. "Six cities to get metropolitan status". The Times of India. 20 October 2006. Retrieved 8 August 2020.
      The other five cities were: Agra, Kanpur (Cawnpore), Lucknow, Meerut, and Varanasi (Benares).
    14. {{cite report |url=https://mohua.gov.in/cms/number-of-cities--towns-by-city-size-class.php |title= Urban Scenario by Ministry of Housing and Urban Affairs |work=MoHUA Government of India |publisher= Ministry of Housing and Urban Affairs, Government of India|access-date=21 March 2018}
    15. Slum Free City Plan of Action - Allahabad (PDF). Regional Centre for Urban and Environmental Studies (Report). Ministry of Urban Development, Government of India. p. 14. Archived from the original on 8 January 2021. Retrieved 14 June 2019.{{cite report}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
    16. "Allahabad City Population Census 2011 | Uttar Pradesh". Census2011.co.in. Archived from the original on 17 May 2014. Retrieved 26 May 2014.
    17. "Allahabad Metropolitan Urban Region Population 2011 Census". Census2011.co.in. Archived from the original on 18 May 2014. Retrieved 26 May 2014.
    18. "The world's fastest growing cities and urban areas from 2006 to 2020". City Mayors Statistics. Archived from the original on 14 October 2013. Retrieved 11 February 2014.
    19. "10 Twin Towns and Sister Cities of Indian States". walkthroughindia.com. Archived from the original on 9 January 2014. Retrieved 9 January 2014.
    20. "Liveability Index". Institute for Competitiveness, India. Archived from the original on 12 September 2015. Retrieved 1 August 2015.
    21. Monier-Williams, Monier. "A Sanskrit–English Dictionary". www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de. Archived from the original on 19 August 2021. Retrieved 18 April 2020.
    22. India Today Web Desk (15 October 2018). "Yogi Adityanath takes Allahabad to Prayagraj after 443 years: A recap of History". India Today. Archived from the original on 13 February 2019. Retrieved 12 February 2019.
    23. टाइम्स नाउ डिजिटल (16 October 2018). "क्या है प्रयागराज का मतलब? सृष्टि की रचना के बाद जहां ब्रह्मा ने सबसे पहले संपन्न किया था यज्ञ". Times Now (in ᱦᱤᱱᱫᱤ). Archived from the original on 13 February 2019. Retrieved 12 February 2019.
    24. Akrita Reyar (17 October 2018). "What does 'Prayagraj' actually mean?". Times Now. Archived from the original on 13 February 2019. Retrieved 12 February 2019.
    25. "India, historical demographical data of the urban centers". www.populstat.info. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 3 October 2014.
    26. 1 2 ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱦᱩᱲᱟᱹᱜ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named AllahabadUA2011
    27. "Allahabad". allahabadmc.gov.in (in ᱟᱝᱜᱽᱨᱮᱡᱤ). Government of Uttar Pradesh. Archived from the original on 4 April 2018. Retrieved 26 March 2018.
    28. "Population by Religious Community". Census of India. Archived from the original on 5 May 2017. Retrieved 27 April 2017.
    29. Allahabad Agricultural Institute (1937). The Allahabad aviation. Vol. 11. Allahabad Agricultural Institute, Uttar Pradesh. p. 44. Archived from the original on 23 May 2013.
    30. Ashwini Phadnis (21 August 2013). "Air India to begin new services from Sept 9 | Business Line". The Hindu Business Line. Archived from the original on 9 January 2014. Retrieved 26 May 2014.
    31. "Profile of UP State Unit". National Informatics Centre. Archived from the original on 12 May 2012. Retrieved 3 August 2012.